ARDAHAN KALESİ
Aras,Kur,Çoruh Havzalarının Ve Bu Havzaları Çeviren Dağların Yüksek Düzlükleri İle Geniş Otlakların Varlığı, Bu Havzalarda Çok Eskilere İnen, Hayvancılığa Dayalı Yaşama Biçimine Sahip Yerleşme Yerlerinin Doğduğunu, Yaşadığını Açıklar.
Kars, Ardahan, Artvin İlleri İle Bağlı İlçelerinin Kuruluş Ve Devamı Hayvancılık İle Yüksek Ovaların Tarım İmkanlarına Bağlı Olarak Yaşayan İnsanların Buralara Göç Etmesiyle Başlamıştı. Bu Tarih, Araştırmalarında M.M. 9000-8000’lere Kadar İnmiştir.
Çıldır’ın Akçakale’sinde De Ortaya Konan Menhir Dolmenler M.Ö. 4000 Yıllarını Açıklar.
Ardahan Kalesi’nde Yapılan Prehistorik Araştırmalar Da (M.Ö. 3500-2000) İlk Tunç Çağı’na Ait Yerleşmenin Varlığını, Ortaya Koymuştur.
Ancak Osmanlı Döneminde 16. Yy. İçlerinde Ardahan’da Kanuni Sultan Süleyman’ın Emriyle Günümüze Ulaşan Kale İnşa Edilmiştir. Kür Nehrinin Bir Tarafında Günümüzde, Kale Dışında Yaşamını Sürdüren Eski Ardahan’daki Kale , Eğimli Bir Düzlük Üzerinde, Kür Nehri Üzerinde İnşa Edilmiştir.
Kapısı Üzerinden Arapça Kitabeden, Kanuni Sultan Süleyman Tarafından H.963/M.1544 Yılında İnşa Ettirildiği Öğrenilmektedir.
Batıda Açılan Anıtsal Kapı, İki Yanı Kuleli, Hafif Sivri Kemerli Eyvanımsı Hacim İçinde, Üzerinde Kitabenin Yer Aldığı, Yay Kemerli Bir Açıklıktır. Topografyaya Uygunluğu Sağlanmış, Dikdörtgen Planlı Yapı, Yörenin Bazalt Taşıyla Örünmüş Geniş Duvarlar Üzerinde Dendanlara Sahiptir.
Kale Konumu İtibariyle Bütün Kür Nehrinin Ardahan Yüksek Ovasındaki Havzasını Görecek Yerde İnşa Edilmiştir.
Askeri Birliğin Koruma Ve Kullanımında Olan Kalede Batı Kapısından Başka Üç Kapı Vardır Ki,Bunlardan Kuzeydeki Sonradan Kapatılmıştır. Kür Nehrine Açılan Tarafta (Su Kapısı, Uğrun Kapısı) (Huruç Kapısı)...
Kalenin Duvar Dokusunu Oluşturan Yöresel Bazalt Taşlar Açık-Koyu Doğal Renkleriyle Yeşil Çimenler Üzerinde Yükselmekte, Doğudaki Kireç Harçlı Derzler İle Dendanların Yüzeyinde Oluşarak Sararmış Likeller, Yapıya Daha Da Renkli Bir Durum Kazandırmaktadır.
Kuzey Taraftan Kale Duvarlarına Bakıldığında O Estetik Duyum Bozularak Yer Yer Definecilerin Duvardaki Tahribiyle Karşılaşılır.
Aynı Şekilde Bir Başka Tahrip De, Kale Beden Duvarlarındaki Ahşap Hatıllar Ve Rüzgar Yaranların, Duvar Dokusundan Çıkarılırken Verilen Tahribatlardır.
Ardahan Kale’si Askeri Fonksiyonu İle Karşı Kıyıdaki Askeri Kuruluşlarla Birlikte Sadece Ardahan’ın Merkezini Değil Bütün Ovasını Yüzyıllar Boyu İzlemektedir.
